دانشگاه امیر کبیر و پژوهش: اولویت ها، دستاوردها



گسترش مراکز رشد، حمایت از استارتاپ ها و تاسیس شرکت های دانش بنیان ستون اصلی دانشگاه های نسل سوم است که از آموزش محوری و پژوهش محوری دانشگاه های نسل اول و دوم عبور کرده و به سرزمین دشوار اما مطلوب کارآفرینی رسیده اند.
دانشگاه صنعتی امیرکبیر درست در میانه تهران، دانش آموختگان مطرح و نام آور آن، سهم اش در تولید علم و در نتیجه ثروت و رتبه این دانشگاه در میان دانشگاه های صنعتی داخلی و خارجی (رتبه 550-501 بر اساس نظام رتبه بندی کیو اس/رتبه 401 تا 500 بر اساس نظام هنگ کنگ و رتبه بندی های دیگر…) دلایل کافی است تا تلاش شود از فعالیت های علمی و پژوهشی، تجاری سازی ها و ارتباط فعالیت های اعضای هیات علمی و دانشجویان با مراکز صنعتی اطلا یابیم.
گفت وگوی ایرنا را با محمد محمدی اقدم، مدیر امور پژوهشی دانشگاه امیرکبیر، دانش آموخته رشته مکانیک در دانشگاه صنعتی شریف در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد از دانشگاه امیرکبیر همچنین دکتری از دانشگاه بریستول انگلیس و ‘مالک نادری’ مدیر ارتباط با صنعت و کارآفرینی این دانشگاه، دانش آموخته مهندسی مواد و متالورژی از دانشگاه علم و صنعت ایران در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکتری از دانشگاه فنی راینیش-وستفلیشه آخن آلمان می خوانید. بخش اول این گفت وگو که در روزی از روزهای تابستان، در اتاقی پر از کتاب و جزوه، پیش و پس از جلساتی دیگر، در میانه تماس های تلفنی و درخواست ها برای پیگیری ها انجام شد، به شرح ذیل است:

ایرنا: اولویت های پژوهشی در دانشگاه امیرکبیر چیست؟
محمدی اقدم: برای دانشگاه نمی توان حد ومرز تعیین کرد، دانشگاه بستری برای ارتقای علم جامعه در حوزه های مختلف است. نمی توان گفت همه اساتید فقط در اولویت های دانشگاه کار کنند و کار دیگری انجام نشود. اما بنابر مصالح جامعه، سخن روز و معضلات جدی اولویت هایی را از سه سال قبل تعیین کرده ایم که شامل 5 مورد است؛ موضوع سلامت به طور عموم (توجه دارید که امروزه پزشکان هم بدون مهندسی پزشکی در غالب زمینه ها فعالیت ناقصی دارند)، آب، محیط زیست، ایمنی شامل زیرمجموعه های مختلف از جمله ترافیک و حمل و نقل و انرژی. ولی اگر تحقیق استادی در این زمینه ها نبود به این معنا نیست که کارش متوقف شود. دانشگاه در مورد پژوهش هایی که در چارچوب اولویت هاست از خود سرمایه گذاری می کند و البته طبیعی است اگر خوب کار شود در درازمدت بودجه ها و هزینه برخواهد گشت.

ایرنا: در زمینه محیط زیست و آب چه فعالیت های پژوهشی نتیجه مندی داشته اید؟
نادری: در زمینه موضوع آب مرکزی را به نام فناب از یک سال قبل تشکیل داده ایم که در این حوزه چند کار انجام می دهیم. با ابفای تهران چند قرارداد در حوزه آب و فاضلاب و تصفیه داریم. در پروژه ملی احیای دریاچه ارومیه فعال هستیم، در بحث ساختمان سبز پروژه هایی داریم و در موضوع توسعه پایدار با نهادهای جهانی در زمینه کاهش ردپای دی اکسید کربن/Co2 foodprint همکاری می کنیم. در مورد رودخانه ها و بستر رودخانه های اطراف تهران و کرج کارگروهی در مرکز فناب کار می کند. در زمینه محیط زیست پژوهشکده حمل و نقل دانشگاه خطوط بی آر تی شهر تهران را طراحی کرد. در اولویت های دانشگاه نه تنها سرمایه گذاری می کنیم؛ بلکه فرصت های موجود در جامعه، دولت و نهادهای خصوصی را به سمت این مسیر جذب می کنیم؛ مثلا با دفتر فناوری سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعامل خوبی داریم و معتقدیم این مدل که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت و آموزش پزشکی دانشجویان رشته های پزشکی و مهندسی را جداگانه آموزش می دهند متداول نیست؛ عملا آموزش دو گروه از هم جدا شده است و هر کس کار خودش را می کند. در حوزه سلامت بحث فناوری اطلاعات مهم است و مرکز نوآوری سلامت را راه اندازی کرده ایم تا بتوانیم این دو گروه و رشته را به هم نزدیک کنیم. در بحث امنیت تیمی را تشکیل داده ایم که روی تصادفات جاده ای کار می کنیم. با توجه به آمار 18 تا 20 هزار کشته در سال باید فناوری اطلاعات، کیفیت خودرو و جاده را تقویت کنیم. در بحث فناوری اطلاعات هم مرکز اصلی اینترنت اشیا هستیم و مرکز نواوری آن را به زودی راه می اندازیم، در دانشکده کامپیوتر خانه هوشمندی را به صورت پایلوت ایجاد کرده ایم از آنچه در آینده با اینترنت اشیا در خانه ها روی می دهد.

*** وجود 101 مرکز رشد، پیش رشد، واحد فناور، تیم ایده یاب و شرکت دانش بنیان در امیرکبیر
ایرنا: آیا مراکز پیش رشد، رشد و شرکت های دانش بنیان در سال های گذشته افزایش کمی و کیفی داشته است؟
نادری: در دانشگاه امیرکبیر پیش از این مرکز رشد داشتیم که آن را اکنون به مراکز نواور، شتاب دهنده و واحدهای فناور ارتقا داده ایم. نگاه ما به این امر از سه سال قبل تغییر کرده و این تغییر نگاه با فعال کردن فضاهای خیلی محدود صورت گرفت، مانند برج فناوری که قبل از عید امسال توسط معاون اول ریاست جمهوری افتتاح شد. این فضا قرار بود در 10 طبقه ساخته شود، ولی فعلا 5 طبقه آن را افتتاح کرده ایم و هنوز در حال ساخت و ساز هستیم. شرکت های دانش بنیان وابسته به دانشگاه داریم که یا رویالتی (حداکثر تا 4 درصد از درآمد) به دانشگاه پرداخت می کنند یا دانشگاه در آن سهامدار است. شرکت های رشد و پیش رشد و دو شتاب دهنده سامسونگ ای یو تی/AUT و فینوا/Finnova که با بانک آینده روی فناوری های مالی/Fin Tech کار می کنند. دو مرکز نوآوری سلامت و دریا را داریم که مرکز نوآوری دریا در بندرعباس مستقر است و 14 شرکت دانش بنیان وابسته به دانشگاه، 48 واحد فناور یا شرکت در بخش های رشد و پیش رشد، 28 تیم صاحب ایده داریم که به انها 6 ماه فضا می دهیم و سعی می کنیم سرمایه گذار بیابیم تا مستقل شوند. دفتر ایده بازار را در برج فناوری داریم که شبه شتاب دهنده است و با شناسایی ایده ها سرمایه گذاران را در حوزه فنی و مهندسی می یابد. همچنین 11 تیم فناور در شاخه های تخصصی فناوری داریم که در مراکز نواوری مستقر هسند و روی یک پروژه خاص کار می کنند؛ عملا 101 شرکت دانش بنیان، مرکز رشد و پیش رشد، واحد فناور و تیم های فناور داریم که در این برج مستقر شده اند.

ایرنا: ایا استفاده از امکانات و اعتبار دانشگاه امیرکبیر تنها برای دانشجویان و اعضای هیات علمی این دانشگاه ممکن است؟
اقدم: این گروه ها پیشنهاد طرح خود را ارائه می دهند و صرفا از این دانشگاه نیستند؛ گروهی در دانشگاه درخواست ها را بررسی کرده و ایده نهایی را رد یا تایید می کند.

***اولویت استفاده از امکانات دانشگاه با اساتید و دانشجویان امیرکبیر است
ایرنا: آیا گروهی که پروپوزال ها را بررسی می کنند از اساتید دانشگاه امیرکبیر هستند؟
اقدم: اعضایی هم از کارشناسان صنعتی هستند. ولی در مجموع دو نوع نگاه در این زمینه می توان داشت؛ امکانات محدود را به دانشجویان دانشگاه اختصاص دهیم یا به افراد خارج از دانشگاه نیز کمک کنیم. در مجموع همه پروپوزال ها به دست کمیته استقرار در مرکز رشد می رسد و بررسی می شود.
نادری: ما البته انکار نمی کنیم اولویت با اساتید امیرکبیر است یعنی اگر از نظر فناوری در یک سطح باشند قطعا این امکانات را به استاد خودمان می دهیم.

ایرنا: در مجموع چند درصد از کسانی که در برج فناوری فعالیت می کنند از خارج دانشگاه هستند؟
نادری: از مجموع 101 واحد شامل شرکت های دانش بنیان، مراکز رشد و واحدهای فناور 24 مجموعه را اعضای هیات علمی مدیریت می کنند و آمار دقیق به صورت درصدی از دانشجویان و اعضای هیات علمی امیرکبیر و غیره نداریم.

اقدم: در مجموع نگاه ما در کمک به طرح ها و تقویت افراد صاحب ایده تغییر کرده است. اخیرا ساختمانی در خیابان بزرگمهر برای شرکت هایی که از مرکز رشد عبور کرده اند و به محصول رسیده اند خریده ایم که در صورت داشتن توانایی مالی شرکت ها می توانند فضایی را در این ساختمان تملک کنند و ضمن تصاحب محل مبالغ مربوطه را در طی زمان بازپرداخت کنند. این امر البته با مساعدت های صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری انجام شده است.

***استارتاپ ها تا قبل از بلوغ باید در دانشگاه باشند
ایرنا: استارتاپ ها یا کسب و کارهای نوپا خوب شروع می کنند ولی بسیاری عمر کوتاهی دارند آیا فکر می کنید این شرکت ها تا سال های طولانی دوام بیاورند؟
اقدم: اگر فضای باز رقابتی وجود داشته باشد رشد می کنند؛ البته بعضی نیز از بین می روند، ولی در ایران فضا برای کار صنعتی فراوان است و اگر افراد جدی و قاطع ادامه بدهند می توان تصور کرد تلاش آنها به جاهای خوبی منجر شود.

ایرنا: خوب بحث همین است که این شرکت ها در سال های اولیه خوب حمایت می شوند ولی در ادامه حمایت نمی شوند و در کنار عوامل دیگر از جمله رقابتی نبودن بازار و …افول می کنند.
نادری: اول اینکه فضای استارتاپی فضایی است که مرگ و میر آن باید زود مشخص شود و خیلی از استارتاپ ها در 6 ماه می میرند؛ گاه ایده خوب است ولی تیم خوب نیست و در بعضی موارد تیم از ایده مهم تر است. شرکت های استارتاپی تا قبل از دوره بلوغ باید در دانشگاه باشند و بقیه را در اکوسیستم بهتری طی بکنند. یکی از مولفه های توسعه شرکت های دانش بنیان، مراکز رشد و استارتاپ ها فضای جامعه و اکوسیستم بیرونی است که با این کسب وکارها ارتباط دارد. اقتصاد ایران اغلب اوقات نمی تواند آن را جذب کند؛ اقتصاد ما خواه و ناخواه اقتصاد دولتی است. فضای دولتی فضای ضدایده و تحرک است و نمی توان گسترش بزرگی را رقم زد. افراد نواور و مبتکر را نباید همیشه با منابع دولتی تزریق کرد؛ فقط باید فضا را برای آنها آماده کنیم تا خودشان مسیر را بیابند.

اقدم: استارتاپ ها خارج از ایران قیمت دارند و لزوما به معنای تولید یک دستگاه پیچیده نیستند بلکه می توانند یک طرح باشند، مانند طرحی که اخیرا در چین راه افتاده و وقتی فردی در ترافیک جدی گرفتار شده دو نفر را به کمک او می فرستند؛ یک نفر با موتور او را به محل کار می رساند و دیگری خودروی او را به محلی که باید انتقال می دهد.

***فضای دولتی ضدایده و تحرک است
ایرنا: استارتاپ ها در مرحله اول خریده نمی شوند بلکه وقتی به برند تبدیل شدند…
نادری: اتفاقا در مرحله اول خریده می شوند زیرا بعد از ان به شدت گران خواهند شد. ضمن اینکه اگر مثلا 40 استارتاپ را در مرحله اول بخرید و فقط یکی از آنها به سود برسد، هزینه 39 استارتاپ دیگر را جبران خواهد کرد. ایده لزوما نباید اختراع یک شیء فیزیکی باشد، می تواند از نوع تنظیم باشد و خیلی ساده بتواند مشکلات عادی را حل کند هر چند در این نوع تنظیم و تسهیل ها به دانش جدید هم دست می یابید. من برای روشن شدن ضدایده بودن اقتصاد دولتی مثال دیگری می زنم؛ وضعیت بانک های دولتی را همه می دانیم، شلوغی و گرما و بی احترامی به مشتری در آنها. اما بعد بانک های خصوصی ایجاد شدند و کمی بیشتر به مشتری احترام گذاشتند، این امر به بانک های دولتی هم سرایت کرد. ساختار اقتصادی دولتی کار نمی کند بخش خصوصی روی اخلاق جامعه هم به دلیل ساختارهای شدید اقتصادی تاثیر می گذارد. می توان گفت سیستم و قانون درست آدم ها را مرتب می کند.

ایرنا: البته وقتی صحبت از کسب و کارهای نو است به دنبال یک اختراع هستیم.
نادری: همین نصف کردن خیابان و کشیدن بی آر تی مشکلات بسیاری از افراد حاضر در شهر را حل می کند. در بحث های -تک/high tech هم کارهای بزرگی می توانیم انجام دهیم. همانطور که از سال 90 وارد تولید ریزپرنده (کوادراتورها) شدیم و اکنون شرکت هایی هستند که کوادراتور تولید می کنند و بعضی شرکت های فروش برخط حتی مانند سایت هایی فروش امازون می خواهند برای ارسال محموله های خود از کوادراتور استفاده کنند. می خواهم نتیجه بگیرم در این حوزه هم می توانیم کار کنیم، اما فضا باید بر اساس نگرش بخش خصوصی باشد و مراودات بین المللی شکل بگیرد که اگر غیر از این باشد بسیاری از شرکت های استارتاپی به بلوغ نمی رسند.
پایان بخش اول…
علمی**9157
گفت وگو از: منصوره شوشتری**
برای اطلاع از اخبار متنوع علمی و فناوری، با کانال علمی ایرنا در تلگرام همراه شوید:
irnaelm@
https://telegram.me



انتهای پیام /*










شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *